دانشگاه سمنان تحقیقات آزمایشگاهی دامپزشکی 2821-0506 مقالات آماده انتشار 2026 08 24 Rickettsia in wildlife: ecology, host role, and health-conservation implications. ریکتزیا در حیوانات حیات وحش: اکولوژی، نقش میزبانی و پیامدهای بهداشتی-حفاظتی 10909 10.22075/jvlr.2026.41232.1220 FA نعمت شمس گروه میکروبیولوژی و بهداشت مواد غذایی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران 0000-0001-8614-3720 مرضیه بازگیر گروه میکروبیولوژی و بهداشت مواد غذایی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران 0009-0002-3889-9800 پیمان خادمی گروه میکروبیولوژی و بهداشت مواد غذایی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران 0000-0001-9393-9161 Journal Article 2026 05 16 Rickettsia spp. are obligate intracellular pathogens primarily transmitted by hematophagous arthropods, causing a broad spectrum of zoonotic diseases in humans and domestic animals. Wild mammals and birds function as natural reservoirs, amplifying hosts, and ecological indicators, playing a pivotal role in maintaining and expanding Rickettsia transmission cycles across diverse ecosystems. This review systematically evaluates Scopus-indexed literature to analyze Rickettsia species diversity in wildlife populations, host–vector interaction dynamics, the comparative efficacy of molecular (e.g., qPCR, metagenomics) and serological diagnostic approaches, and their clinical and ecological implications within a One Health framework. Evidence demonstrates that climate change, habitat fragmentation, and unregulated wildlife trade significantly accelerate pathogen circulation and elevate spillover risks to human and livestock communities. Traditional surveillance methods remain largely fragmented and lack real-time data integration. To address these challenges, implementing unified monitoring networks, integrating next-generation sequencing and bioinformatics tools, and fostering interdisciplinary collaboration among veterinary, public health, and conservation sectors are critical. Such strategies will enhance early warning capabilities, support sustainable rickettsiosis management, and mitigate emerging zoonotic threats in rapidly changing environments. This synthesis offers a robust scientific basis for evidence-based policymaking and future ecological research. باکتری‌های جنس ریکتزیا (Rickettsia spp.) عوامل بیماری‌زای داخل‌سلولی اجباری هستند که عمدتاً توسط بندپایان خون‌خوار منتقل شده و طیف گسترده‌ای از بیماری‌های زئونوتیک را در انسان و حیوانات اهلی ایجاد می‌کنند. حیوانات وحشی به‌عنوان مخازن طبیعی، میزبان‌های تقویت‌کننده و شاخص‌های اکولوژیک، نقشی محوری در حفظ و گسترش چرخه‌های انتقال این پاتوژن‌ها ایفا می‌نمایند. این مقاله مروری، با بررسی نظام‌مند مطالعات نمایه‌شده در پایگاه اسکوپوس، به تحلیل تنوع گونه‌ای ریکتزیا در جمعیت‌های حیات وحش، دینامیک تعاملات میزبان-ناقل، کارآیی روش‌های تشخیص مولکولی (مانند qPCR و متاژنومیک) و سروولوژیک، و پیامدهای بالینی آن در چارچوب رویکرد «یک سلامت» می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که تغییرات اقلیمی، تخریب زیستگاه‌ها و گسترش تجارت حیات وحش، پویایی اکولوژیک این عوامل بیماری‌زا را تسریع کرده و خطر سرریز عفونت به جمعیت‌های انسانی و دامی را به‌طور چشمگیری افزایش داده‌اند. پایش‌های فعلی اغلب گسسته و فاقد یکپارچگی داده‌ها هستند. بنابراین، استقرار سیستم‌های نظارتی ترکیبی، بهره‌گیری از فناوری‌های ژنومیک و بیوانفورماتیک، و تقویت همکاری‌های بین‌بخشی میان حوزه‌های دامپزشکی، پزشکی و محیط‌زیست، برای مدیریت پایدار ریکتزیوزها، پیشگیری از طغیان‌های آینده و حفظ تعادل اکوسیستم‌های طبیعی ضروری است.