دانشگاه سمنان تحقیقات آزمایشگاهی دامپزشکی 2821-0506 مقالات آماده انتشار 2026 08 24 Evaluation of the Effects of Different Concentrations of the Alcoholic Extract of Ferula gummosa on the Regeneration of Damaged Skin Layers in Rats مطالعه هیستومورفومتری تاثیر غلظت های مختلف عصاره الکلی گیاه باریجه ( Ferula gummosa Boiss ) بر بازسازی لایه های پوست آسیب دیده در رت 10907 10.22075/jvlr.2026.40720.1209 FA امیر حسین زارعی دانشجوی دکترای عمومی دامپزشکی، دانشکده دامپزشکی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران حسام الدین اسکافیان گروه علوم درمانگاهی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران 0009-0000-4258-6095 حیدر رحیمی گروه پاتوبیولوژی دانشکده دامپزشکی دانشگاه سمنان سمنان، ایران 0000-0003-1590-2528 بابک رسولی گروه علوم پایه، دانشکده دامپزشکی دانشگاه سمنان ، سمنان ، ایران . 0000-0002-9447-7429 Journal Article 2026 02 24 Wound healing is a complex, multi-phase process involving structural regeneration of the epidermal and dermal layers. Herbal compounds with antioxidant and anti-inflammatory properties may enhance tissue repair by improving the wound microenvironment. Ferula gummosa (galbanum), a medicinal plant native to Iran, contains bioactive terpenoid constituents. The present study aimed to histomorphometrically evaluate the effects of different concentrations of the alcoholic extract of F. gummosa on skin layer regeneration in a rat full-thickness wound model.In this experimental study, 90 male Wistar rats were randomly allocated into six groups: control, Eucerin, 2% nitrofurazone, and 5%, 10%, and 20% F. gummosa extract. A 1.5-cm diameter full-thickness circular wound was created on the dorsal region of each rat. Topical treatments were administered daily beginning 24 hours after wound induction. Tissue samples were collected on days 3, 7, and 10. Following fixation in formalin and hematoxylin and eosin (H&E) staining, the mean thickness of the stratum corneum, epidermis, and dermis was measured in a blinded manner using image analysis software. The thickness of all evaluated skin layers increased over time in the treatment groups. The greatest increase was observed in the 20% extract group, while the 5% and 10% groups also demonstrated greater increases compared with the control and nitrofurazone groups. However, the differences among groups were not statistically significant. Overall, the alcoholic extract of F. gummosa, particularly at the 20% concentration, appeared to promote cutaneous tissue regeneration and increase skin layer thickness. Despite the lack of statistical significance, these findings indicate its potential role in enhancing wound healing, warranting further studies with longer follow-up and molecular investigations. ترمیم زخم پوستی فرآیندی پیچیده و چندمرحله‌ای است که بازسازی ساختاری لایه‌های اپیدرم و درم را دربر می‌گیرد. ترکیبات گیاهی دارای خواص آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی می‌توانند با بهبود محیط میکروسکوپی زخم، کیفیت ترمیم بافتی را ارتقا دهند. باریجه با نام علمی Ferula gummosa از گیاهان دارویی بومی ایران است که حاوی ترکیبات ترپنوئیدی زیست‌فعال می‌باشد. هدف از این مطالعه، بررسی هیستومورفومتریک تأثیر غلظت‌های مختلف عصاره الکلی باریجه بر بازسازی لایه‌های پوست در مدل زخم پوستی رت بود. در این مطالعه تجربی، ۹۰ سر رت نر ویستار به شش گروه (کنترل، اوسرین، نیتروفورازون ۲٪، باریجه ۵٪، ۱۰٪ و ۲۰٪) تقسیم شدند. زخم دایره‌ای تمام‌ضخامت به قطر ۱.۵ سانتی‌متر در ناحیه پشتی ایجاد شد. درمان موضعی روزانه از ۲۴ ساعت پس از ایجاد زخم آغاز گردید. نمونه‌برداری در روزهای ۳، ۷ و ۱۰ انجام شد. پس از تثبیت در فرمالین و رنگ‌آمیزی H&E، میانگین ضخامت لایه شاخی، اپیدرم و درم به‌صورت کور و با نرم‌افزارهای تخصصی اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد ضخامت لایه‌های شاخی، اپیدرم و درم در تمام گروه‌های درمانی روند افزایشی داشت. بیشترین افزایش در گروه دریافت‌کننده پماد باریجه ۲۰٪ مشاهده شد. گروه‌های ۵٪ و ۱۰٪ نیز نسبت به کنترل و نیتروفورازون افزایش بیشتری نشان دادند، اما اختلاف بین گروه‌ها از نظر آماری معنی‌دار نبود. عصاره الکلی باریجه، به‌ویژه در غلظت ۲۰٪، روند بازسازی بافتی پوست را تقویت نمود و موجب افزایش ضخامت لایه‌های پوستی شد. با وجود عدم تفاوت آماری معنی‌دار، نتایج حاکی از پتانسیل این گیاه در بهبود ترمیم زخم است و انجام مطالعات تکمیلی با دوره پیگیری طولانی‌تر و ارزیابی‌های مولکولی توصیه می‌شود.